Unedau Mesur ar gyfer Cyfrifiadau Cyffuriau

Wrth wneud cyfrifiadau cyffuriau, bydd angen i chi fod yn gyfarwydd â’r unedau mesur sy’n cael eu defnyddio. Mae’r unedau hyn yn rhan o’r system fesur safonol ryngwladol (Standard International – SI), sydd hefyd yn cael ei galw’n System Fetrig.

Maint Unedau Symbol Perthynas
Màs (pwysau) cilogram Kg
gram g 1 Kg = 1,000 g
miligram mg 1 g = 1,000 mg
microgram mcg or μg 1 mg = 1,000 μg
Cyfaint litr L
mililitr ml 1 L = 1,000 ml
centimedr ciwbig cc 1 ml = 1cc
Swm môl mol
milimol mmol 1 mol = 1,000 mmol

Trosi Rhwng Unedau

Fe welwch sefyllfaoedd pan fydd angen i chi drosi mesuriad o un uned i uned arall, er enghraifft o ficrogramau i filigramau neu o litrau i fililitrau.

Bydd angen i chi wneud hyn os nad yw’r meintiau sy’n cael eu rhoi mewn cyfrifiad yn yr un unedau. Os felly, troswch un o’r meintiau fel eu bod yn yr un unedau. 

Cyngor: Oni bai bod yr unedau sydd eu hangen yn cael eu nodi, mae’n syniad da trosi i’r unedau lleiaf fel bod gennych chi rifau cyfan yn hytrach na gwerthoedd degol. 

               MawrBach.jpg

Y prif unedau sy’n cael eu defnyddio yw’r rhai sydd fil gwaith yn fwy neu’n llai.

              LluosiRhanu1000.jpg

Fe allen ni roi litrau, metrau neu folau yn lle gramau yn y diagram. Yr un rhagddodiaid fyddai’n cael eu defnyddio.

Enghraifft  1

Mynegwch 5mg mewn microgramau.

Ateb

I droi o filigramau i ficrogramau mae angen i ni luosi â 1000. 

Gan fod gennym ni rif cyfan, byddai hyn yn golygu adio tri sero i’r diwedd.

5 mg = 5 × 1000 = 5000 μg neu 5000 mcg


Enghraifft 2

Mynegwch 0.5g mewn miligramau.

Ateb

I drosi gramau i filigramau mae angen i ni luosi â 1000. 

Gan fod gennym ni werth degol, byddai lluosi â mil yn golygu symud y pwynt degol dri lle i’r dde. 

Dewch i ni ychwanegu ambell sero i’r diwedd fel bod gennym ni rywle i symud y pwynt degol iddo. 

Example 2

Does dim angen y sero olaf am ei fod yn dod ar ôl y pwynt degol.

Felly 0.5 g = 0.5 × 1000 = 500 mg



Enghraifft 3

Mynegwch 300ml mewn litrau.

Ateb

I drosi mililitrau i litrau mae angen i ni rannu â 1000. 

Mae hyn yn golygu symud y pwynt degol dri lle i’r chwith.

Dewch i ni ychwanegu ambell sero ar y chwith fel bod gennym ni rywle i symud y pwynt degol iddo. 

Example 3

Nid oes angen y sero cyntaf na’r sero olaf am fod y pwynt degol yn cael ei roi ar ôl yr ail sero.

Felly 300 ml = 300 ÷ 1000 = 0.3 L


Enghraifft 4

Mae angen i glaf gael 1.2g o feddyginiaeth. Mae’r feddyginiaeth ar gael mewn tabledi 400mg. Sawl tabled fyddwch chi’n eu gweinyddu?

Ateb

Yn yr enghraifft hon, sylwch fod yr unedau ar gyfer y ddos sydd ei hangen yn wahanol i ddos y stoc. 

Os ydyn ni’n trosi’r ddos sydd ei hangen o gramau i filigramau, wedyn

1.2g = 1200 mg

Nifer y tabledi sydd eu hangen yw

1200 mg ÷ 400 mg = 3 tabled



Ymarfer 1  

Mynegwch 0.75 gram mewn miligram.

0.75 g × 1000 = 750 mg

Ymarfer 2

Mynegwch 500 gram mewn cilogramau.

500 g ÷ 1000 = 0.5 kg

Ymarfer 3

Mynegwch 56 miligram mewn gramau.

56 mg ÷ 1000 = 0.056 g

Ymarfer 4

Mynegwch 30 microgram mewn miligramau.

30 μg ÷ 1000 = 0.03 mg

Ymarfer 5

Mynegwch 0.7 cilogram mewn gramau.

0.7 kg × 1000 = 700 g

Ymarfer 6

Mynegwch 0.2 miligram mewn microgramau.

0.2 mg × 1000 = 200 μg

Ymarfer 7

Mynegwch 300 cc mewn mililitrau.

300 cc = 300 ml

Ymarfer 8

Mynegwch 700 mililitr mewn litrau.

700 ml ÷ 1000 = 0.7 L

Ymarfer 9

Mynegwch 0.4 litr mewn mililitrau.

0.4 L × 1000 = 400 ml

Ymarfer 10

Mynegwch 500 miligram mewn gramau.

500 mg ÷ 1000 = 0.5 g

Ymarfer 11

Mynegwch 1200 mg mewn gramau.

1200 mg ÷ 1000 = 1.2 g

Ymarfer 12

Mynegwch 0.6 môl mewn milimolau.

0.6 mol × 1000 = 600 mmol

Ymarfer 13

Mynegwch 3.2 litr mewn mililitrau.

3.2 L × 1000 = 3200 ml

Ymarfer 14

Mynegwch 50 mililitr mewn litrau.

50 ml ÷ 1000 = 0.05 L

Ymarfer 15

Mynegwch 450 µg mewn gramau.

450 µg ÷ 1000 = 0.45 mg

0.45 mg ÷ 1000 = 0.00045 g